🎯 1. DAHİLDE İŞLEME REJİMİNİN AMACI VE YÖNTEMLERİ Aç/Kapa
🎯 REJİMİN 5 TEMEL AMACI
Dahilde İşleme Rejimi aşağıdaki amaçlarla hazırlanmıştır:
| Sıra | Amaç | Açıklama |
|---|---|---|
| 1 | Dünya piyasa fiyatlarında hammadde temin | Rekabetçi maliyet avantajı |
| 2 | İhracatı artırmak | Dış satım hacmini büyütmek |
| 3 | Uluslararası rekabet gücü kazandırmak | Global pazarda güçlü olmak |
| 4 | İhraç pazarlarını geliştirmek | Yeni pazarlara açılmak |
| 5 | İhraç ürünlerini çeşitlendirmek | Ürün gamını genişletmek |
🔧 DAHİLDE İŞLEME TEDBİRLERİ
📋 2 TEMEL YÖNTEM
Dahilde işleme tedbirleri 2 sistemden oluşur:
I- Şartlı Muafiyet Sistemi
Gümrük vergilerini teminata bağlayarak ithalat yapma sistemi
II- Geri Ödeme Sistemi
Vergileri ödeyip sonra geri alma sistemi
🔓 2. ŞARTLI MUAFİYET SİSTEMİ (GK Md 108) Aç/Kapa
📋 ŞARTLI MUAFİYET SİSTEMİ TANIMI
Serbest dolaşımda olmayan eşya, işlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılmasından sonra Türkiye Gümrük Bölgesinden yeniden ihraç edilmesi amacıyla:
| Koşul | Açıklama |
|---|---|
| Gümrük Vergileri | Teminata bağlanır (tahsil edilmez) |
| Ticaret Politikası Önlemleri | Tabi tutulmaz (uygulanmaz) |
| İthalat Türü | Dahilde işleme rejimi kapsamında geçici olarak |
📄 TEBLİĞ'DE ŞARTLI MUAFİYET (MD 4)
Belge/İzin kapsamında ihracı taahhüt edilen işlem görmüş ürünün elde edilmesinde kullanılan:
- Hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, mamul
- Değişmemiş eşya
- Ambalaj ve işletme malzemesi (katalizör dahil)
✅ KİMLER YARARLANABİLİR?
TGB'nde yerleşik firmalar (serbest bölgeler hariç)
⚠️ İŞLETME MALZEMESİ İSTİSNASI
Belge/izin kapsamında yapılacak İşletme Malzemesi ithalatında:
• Katma Değer Vergisi tahsil edilir
• Özel Tüketim Vergisi tahsil edilir
• Ticaret politikası önlemleri uygulanır
💰 3. GERİ ÖDEME SİSTEMİ (GK Md 108, 117-119) Aç/Kapa
💰 GERİ ÖDEME SİSTEMİ TANIMI
Serbest dolaşımda bulunan eşyanın işlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılmasından sonra
Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilmesi halinde,
Bu eşyanın serbest dolaşıma girişi esnasında tahsil edilmiş olan ithalat vergileri,
dahilde işleme rejimi kapsamında geri verilir.
🔓 ŞARTLI MUAFİYET
| Özellik | Durum |
|---|---|
| Gümrük Vergileri | Teminat |
| Tic.Pol.Önlemleri | Yok |
💰 GERİ ÖDEME
| Özellik | Durum |
|---|---|
| Gümrük Vergileri | Tahsil |
| Tic.Pol.Önlemleri | Uygulanır |
🚫 GERİ ÖDEME SİSTEMİNDEN YARARLANAMAYANLAR
⚠️ 4 DURUM - GERİ ÖDEME YOK!
| Durum | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| İthalat miktar kısıtlaması | Miktar sınırı olan ürünler | 50.000 ton tekstil ürünü sınırı |
| Kota kapsamında tarife önlemleri | Miktar aşımında farklı vergi oranı | 50 ton buğday %10, aşarsa %30 |
| Tarım politikası lisans/sertifika | İthalat/ihracat için lisans gereken | Belirli tarım ürünleri |
| İhracat iadesi/vergisi mevcut | Çifte teşvik önleme | İhracatta teşvik varsa |
Çikolata üretimi için ithalat lisansı aranan kakao ithal edildi.
Çikolata yapıp ihraç edildi ve çikolata ihracatında teşvik var.
→ Normalde hammadde vergisi geri alınabilir ama çıkışta da teşvik olduğundan geri ödeme sistemi uygulanmaz!
📋 GERİ ÖDEME SİSTEMİNDE BEYAN
Dahilde işleme rejimine tabi tutulacak ithal eşyasına ilişkin serbest dolaşıma giriş beyannamesinde:
- Eşyanın geri ödeme sistemi kapsamında olduğu belirtilir
- İzne ilişkin bilgiler beyanname üzerinde gösterilir
- Söz konusu izin belgesinin bir örneği beyannameye eklenir
📅 4. İZİN SÜREÇLERİ VE SÜRELER Aç/Kapa
👤 İZNİ KİM TALEP EDER? (GK MD 110)
Dahilde işleme izni, işleme faaliyetlerini yapan veya yaptıran kişinin talebi üzerine verilebilir.
✅ İZİN ŞARTLARI (GK MD 110)
Dahilde işleme izni sadece aşağıdaki şartlarla verilebilir:
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Yerleşiklik | TGB'nde yerleşik kişilere |
| İzlenebilirlik | İşletme malzemesi hariç, ithal eşyasının işlem görmüş ürünler içerisinde mevcudiyetinin tespit edilebildiği hallerde |
| Ekonomik Çıkar | TGB'ndeki üreticilerin temel ekonomik çıkarlarının olumsuz etkilenmemesi şartıyla |
| Fayda | İşlem görmüş ürünlerin ihracı veya yeniden ihracı için en iyi imkanların yaratılmasına yardımcı olduğu hallerde |
🌍 YERLEŞIK OLMAYAN KİŞİYE İSTİSNA
Ticari Nitelikte Olmayan dahilde işleme amaçlı ithalat için
Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişilere de izin verilebilir.
Koşul: Temsilci Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik olmalıdır.
📍 İZİN BAŞVURU MERCİİ (GY MD 310)
Dahilde işleme rejiminde izin başvurusu şu yerlere yapılır:
- Eşyanın geldiği yetkili gümrük idaresine VEYA
- İşleme faaliyetinin yapılacağı yere en yakın yetkili gümrük idaresine
⏰ SÜRE KURALLARI (GK MD 111)
🚀 Süre Ne Zaman Başlar?
Serbest dolaşımda bulunmayan eşya için dahilde işleme rejimine ilişkin iznin alındığı tarihten itibaren işlemeye başlar.
🏁 Süre Ne Zaman Biter?
Bitimin rastladığı ayın son günü sona erer.
İzin sahibi tarafından ileri sürülen haklı gerekçelere bağlı olarak ek süre verilebilir.
📋 ÖNCEDEN İHRACAT DURUMUNDA SÜRE (GY MD 354)
Önceden ihracat durumunda izin belgesinde, eşdeğer eşya karşılığı itmal eşyasının gümrük beyanı için gereken süre belirtilir.
📅 Süre Başlangıcı
Bu süre, ilgili eşdeğer eşyadan elde edilen işlem görmüş ürünler için ihracat beyannamesinin tescil tarihinden itibaren işlemeye başlar.
1. Firmada mevcut kumaşla gömlek üretir → İhraç eder
2. İhracat beyannamesi tescil tarihi: 15 Mart
3. Bu tarihten itibaren kumaş ithalatı için süre başlar
4. Belirlenen süre içinde kumaş ithal etmeli
🔄 5. EŞDEĞER EŞYA KULLANIMI (MD 6) Aç/Kapa
🔄 EŞDEĞER EŞYA NEDİR?
Şartlı Muafiyet Sistemi çerçevesinde DİİB kapsamında işlem görmüş ürünün elde edilmesi için itmal eşyasının yerine eşdeğer eşya olarak kullanılabilir:
| Kriter | Genel Kural | Tarım Ürünleri Özel |
|---|---|---|
| GTİP Kodu | Asgari 8'li bazda | Münhasıran 12'li bazda |
| Ticari Kalite | Aynı kalite ve nitelikleri taşıyan | |
| Teknik Özellikler | Aynı kalite ve nitelikleri taşıyan | |
| Durum | Serbest dolaşımda bulunan eşya | |
⚡ EŞDEĞER EŞYADA BİRLİKTE KULLANIM
Eşdeğer eşya kullanımı çerçevesinde:
📤 ÖNCE İHRACAT
Belge kapsamında önceden ihracat işleminden sonra ithalat yapılabilir
💡 Gömleği gönder, sonra kumaşı getir
🤝 BİRLİKTE KULLANIM
İthal eşyası ile serbest dolaşımdaki eşya birlikte de kullanılabilir
💡 5000m gelen + 4000m ithal edilen kumaş = 9000m gömlek üretimi
📅 ÖNCE İHRACAT SONRA İTHALAT KURALLARI
İtmal eşyasının ithalinden önce eşdeğer eşyadan elde edilen işlem görmüş ürünün ihracı halinde, buna tekabül eden ithalat belge süresi sonuna kadar yapılabilir.
⚠️ BU DURUMDA ÖZEL KURALLAR
- İthalat esnasında KDV dahil tüm vergiler teminata bağlanır
- Ticaret politikası önlemleri uygulanmaz
- İthal edilen eşya, belge sahibi firma tarafından serbestçe kullanılabilir
• İtmal eşyası = Eşdeğer eşya
• Eşdeğer eşya = İtmal eşyası olarak değerlendirilir
💰 İHRACAT VERGİLERİ TEMİNATI
Önceden ihracat konusu işlem görmüş ürünün ihracat vergisine tabi eşdeğer eşyadan elde edilmesi halinde, bu eşyaya tekabül eden ithalatın yapılmasından sonra iade edilmek üzere ihracat vergisi kadar teminat alınır.
Hurda çelik ihracatında %10 ihracat vergisi var.
Önce hurda çelik ihraç etti, sonra eşdeğer hurda çelik ithal edecek.
→ İthalat sırasında ihracat vergisi tutarında teminat alınır.
🏠 6. YURTİÇİ ALIM İŞLEMLERİ (MD 7) Aç/Kapa
🏠 YURTİÇİ ALIM = İTHAL EŞYASI
DİİB kapsamında ihracı taahhüt edilen işlem görmüş ürünün elde edilmesinde kullanılan:
- Hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, mamul
- Değişmemiş eşya ve ambalaj malzemeleri
- İşletme malzemesi YOK!
Şartlı muafiyet sistemi kapsamında ithal edilebileceği gibi, Yurt içinden de temin edilebilir.
💰 ÖZEL ALIM YÖNTEMLERİ
Belge kapsamında KDV tecil-terkin sistemine istinaden eşya alımı ve ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından alım yapılabilir.
📋 YURTİÇİ ALIM DEĞERLENDİRMESİ
Belge kapsamında ihraç edilmek üzere yurt içinden temin edilen eşya, bu tebliğin uygulanması bakımından İtmal eşyası gibi değerlendirilir.
✅ YURTICI ALIMDA UYGULANMAYAN HÜKÜMLER
- İkincil İşlem Görmüş Ürüne ilişkin hükümler uygulanmaz
- Döviz Kullanım Oranına ilişkin hükümler uygulanmaz
⚠️ GK 238. MADDE UYGULANMAZ
Belge süresi içerisinde işlem görmüş ürün olarak ihracının gerçekleştirilmemesi halinde, G.K.238. maddesi hükmü uygulanmaz.
📅 YURTİÇİ ALIM SÜRELERİ
📅 Normal Süre
DİİB kapsamındaki Yurt İçi alımın, belge süresi içerisinde gerçekleştirilmesi gerekir.
📤 Belge Sonrası İthalat
İşlem görmüş ürünün ihracının gerçekleştiğinin belgelenmesi kaydıyla, Süresi sona erse dahi DİİB kapsamında ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından belge süresinden sonra da Yurt İçi Alım yapılabilir.
🌍 YURTDIŞINDAN ALIM ALTERNATİFİ
Belge kapsamında ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yurt içi alımın yapılmasına
imkan bulunmaması halinde,
Bakanlıkça (İhracat Genel Müdürlüğü), bu durumun tespitinden itibaren Belgeye
azami 6 (altı) ay ek süre verilmek suretiyle ithalat yapılmasına izin verilebilir.
Savunma sanayi projesi için özel çelik gerekiyor.
Türkiye'de bu çelik üretilmiyor veya stokta yok.
→ 6 ay ek süre verilerek yurtdışından ithalat izni verilebilir.
🛡️ 7. TEMİNAT İŞLEMLERİ (MD 8-9) Aç/Kapa
🛡️ TEMİNAT ZORUNLULUĞU
⚠️ TEMEL KURAL
Şartlı muafiyet sistemi çerçevesinde Belge/İzin kapsamında yapılacak ithalattan doğan vergi, teminata tabidir.
💰 Teminat Hesaplama
Teminat:
- İthalatta: Alınması gereken vergi üzerinden
- Yurt içi alımlarda: Bakanlık ve/veya ilgili kuruluşlarca belirlenen tutar üzerinden
⚡ TEMİNAT ARTIRIMI
Şartlı muafiyet sistemi çerçevesindeki Belge/İzin kapsamında yapılan ithalatta uygulanan teminat oranı Bakanlıkça (İhracat Genel Müdürlüğü), bu ithalattan doğan vergi tutarının 2 (iki) katına kadar artırılabilir.
💎 TEMİNAT TÜRLERİ
Teminat aşağıdaki unsurlarından biri veya birkaçından oluşabilir:
| Teminat Türü | Açıklama |
|---|---|
| 💰 Para | Nakit ödeme |
| 🏦 Banka Teminat Mektubu | Bankalar tarafından verilen teminat mektupları |
| 📄 Hazine Tahvil ve Bonoları | Devlet tahvil ve bonoları |
📊 İNDİRİMLİ TEMİNAT ORANLARI
| Firma Tipi | Teminat Oranı | Açıklama |
|---|---|---|
| YYS (Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası) | %1 | En düşük oran |
| OKSB İmalatçı (Asgari 25 milyon USD ihracat) | %1 | Büyük ihracatçı |
| OKSB İmalatçı (5-25 milyon USD arası ihracat) | %5 | Orta büyüklük ihracatçı |
| Diğerleri | %10 | Normal oran |
1.000.000 TL ithalat vergisi olan bir işlemde:
• YYS Firması: 1.000.000 x %1 = 10.000 TL
• Normal Firma: 1.000.000 x %10 = 100.000 TL
📖 8. ÖNEMLI TANIMLAR (MD 3) Aç/Kapa
📋 BELGE VE İZİN TANIMLARI
| Terim | Tanım |
|---|---|
| İzin | Dahilde işleme iznini (belge+form) |
| Dahilde işleme izni | İhraç amacıyla gümrük muafiyetli ithalata imkan sağlayan ve gümrük idaresince verilen izni |
| Belge | Dahilde işleme izin belgesini (DİİB) |
| Dahilde işleme izin belgesi | İhraç amacıyla gümrük muafiyetli ithalata ve/veya yurt içi alımlara imkan sağlayan Bakanlıkça düzenlenen belgeyi |
⏰ SÜRE TANIMLARI
| Terim | Tanım |
|---|---|
| Belge süresi | Dahilde işleme izin belgesi üzerinde kayıtlı bulunan ve belge kapsamında ithalat ve/veya ihracat işlemlerinin gerçekleştirileceği dönem |
| İzin süresi | Dahilde işleme izni üzerinde kayıtlı bulunan ve izin kapsamında ithalat ve/veya ihracat işlemlerinin gerçekleştirileceği dönem |
| Belge süresi sonu | Belge süresi bitiminin rastladığı ayın son gününü |
| İzin süresi sonu | İzin süresi bitiminin rastladığı ayın son gününü |
🔄 İŞLEM VE EŞYA TANIMLARI
| Terim | Tanım |
|---|---|
| Elde etmek | Eşyanın işleme faaliyetine tabi tutulmasını |
| Eşdeğer eşya | İşlem görmüş ürünün elde edilmesinde ithal eşyasının yerine kullanılan ve ithal eşyası ile asgari 8'li bazda GTİP, ticari kalite ve teknik özellikleri itibarıyla aynı kalite ve nitelikleri taşıyan serbest dolaşımda bulunan eşyayı |
| Değişmemiş eşya | İşlem görmemiş ithal eşyasını |
| Fire | İşleme faaliyetleri sırasında özellikle kuruma, buharlaşma, sızma veya gaz kaçağı şeklinde yitirilen ve imha olan kısım ile ekonomik değeri olmayan atıkları |
🏭 ÜRÜN TANIMLARI
| Terim | Tanım | Örnek |
|---|---|---|
| İkincil işlem görmüş ürün | İşleme faaliyetleri sonucunda elde edilen asıl işlem görmüş ürün dışındaki ürünü | Kumaş kırpıntıları |
| Asıl işlem görmüş ürün | Dahilde işleme rejimi kapsamında elde edilmesi amaçlanan ürünü | Gömlek |
| İşlem görmüş ürün | İşleme faaliyetleri sonucunda elde edilen asıl veya ikincil işlem görmüş ürünü | Gömlek + kırpıntı |
👥 FİRMA TANIMLARI
| Terim | Tanım |
|---|---|
| İmalatçı-ihracatçı | İşlem görmüş ürünün tamamını veya bir kısmını üreten ve bu ürünün ihracatını kendisi ve/veya aracı ihracatçı vasıtasıyla gerçekleştiren dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni sahibi firmayı |
| Aracı ihracatçı | Dahilde işleme izin belgesinde/dahilde işleme izninde taahhüt edilen ihracatı, belge/izin sahibi firmadan tedarik ettiği şekliyle gerçekleştiren belge/izin sahibi olmayan firmayı |
📊 ORAN TANIMLARI
| Terim | Tanım |
|---|---|
| Verimlilik oranı | Belirli miktardaki eşyanın işlenmesi sonucunda elde edilen işlem görmüş ürünün miktarı veya yüzde oranını |
| Döviz kullanım oranı | Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamındaki CIF ithal (yurt içi alımlar hariç) tutarının FOB ihraç tutarına olan yüzde oranını |
CIF İthalat: 800.000 USD
FOB İhracat: 1.000.000 USD
Döviz Kullanım Oranı: (800.000 / 1.000.000) x 100 = %80