📋 1. TRANSİT REJİMİ TANIMI VE TÜRLERİ (GK 84) Aç/Kapa
🎯 TRANSİT REJİMİ TANIMI
TRANSİT REJİMİ; Aşağıdaki eşyaların Gümrük gözetimi altında TGB İÇİNDEKİ BİR NOKTADAN DİĞERİNE TAŞINMASINA uygulanır:
| Eşya Türü | Açıklama |
|---|---|
| a) Serbest dolaşıma girmemiş eşya | İthalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi TUTULMAYAN |
| b) İhracat eşyası | İhracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmış eşya |
👥 TEMEL ROLLER VE TANIMLAR
| Rol | Tanım |
|---|---|
| REJİM HAK SAHİBİ (ASIL SORUMLU) | Transit rejimi beyanında bulunan veya hesabına transit rejimi beyanında bulunulan ve transit rejimi kapsamında gümrüğe karşı mali olarak sorumlu olan kişi |
| KEFİL | Teminat tutarına kadar doğabilecek gümrük vergileri ve diğer yükleri rejim hak sahibi ile birlikte müştereken ve müteselsilen ödemeyi yazılı olarak üstlenen gerçek veya tüzel üçüncü kişi |
🇹🇷 ULUSAL TRANSİT (TR)
Türkiye Gümrük Bölgesi içinde başlayıp biten transit rejimi
Sembol: "TR"
(Eşya serbest dolaşımda olsun veya olmasın)
🌍 ORTAK TRANSİT (T1-T2)
Eşyanın yetkili makamların denetimi altında Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşme kapsamında
Akit Taraflardan birinin idaresinden en az bir sınır geçerek
aynı Akit Tarafın başka bir idaresine veya başka bir Akit Tarafın idaresine taşınması
Semboller: "T1" veya "T2"
🔢 SİSTEM KODLARI VE REFERANSLAR
| Kod | Açıklama |
|---|---|
| GRN | Kapsamlı teminat mektubu için verilen teminat referans numarası |
| LRN | Transit beyanına ilişkin sistem tarafından verilen yerel referans numarası |
| MRN | Sistem tarafından verilen ana referans numarası |
📄 2. TRANSİT BEYAN İŞLEMLERİ Aç/Kapa
📋 TRANSİT BEYAN KURALLARI
📝 Beyan Şekli
Transit beyanı:
- TÜRKÇE olarak
- Rejim hak sahibi tarafından
- Sistem üzerinden elektronik imzalı olarak yapılır (LRN)
📤 EK BEYAN TÜRÜ "A"
BEYANIN, EŞYANIN GÜMRÜĞE SUNULMASINDAN SONRA verildiği durumda:
Beyanın kabul edilebilmesi için LRN numarasının gerekli belgelerle birlikte
gümrüğe ibraz edilmesi gerekir.
📥 EK BEYAN TÜRÜ "D"
BEYANIN EŞYANIN GÜMRÜĞE SUNULMASINDAN ÖNCE verildiği durumda:
Eşyanın gümrüğe sunulduğunun, beyanın sunulduğu tarihten itibaren
OTUZ (30) GÜN İÇİNDE gümrüğe bildirilmesi ve gerekli belgeleri ibraz etmesi gerekir.
🚛 TAŞIMA ARACI KURALLARI
Taşınan eşyanın birlikte sevk edilmesi koşuluyla aşağıdakiler TEK BİR TAŞIMA ARACI OLARAK KABUL EDİLİR:
- 🚛 Römork veya yarı römorkları ile birlikte bir karayolu taşıtı
- 🚂 Demiryolu yolcu veya yük vagonları dizisi
- 🚢 Tek bir zincir oluşturan gemiler
- 📦 Tek bir taşıma aracına yüklenmiş konteynerler
⚠️ AYRI BEYAN GEREKTİREN DURUMLAR
- HER BİR TRANSİT BEYANI; TEK BİR TAŞIMA ARACINA yüklenen eşyayı kapsar
- Bir araca BİRDEN FAZLA HAREKET GÜMRÜĞÜNDE eşya yüklenmesi → Her hareket gümrüğünde ayrı beyan
- Bir taşıma aracında FARKLI VARIŞ GÜMRÜĞÜNE gönderilecek eşya → Her varış gümrüğü için ayrı beyan
- Bir sevkiyatın iki veya daha fazla taşıma aracına bölünmesi → Her taşıma aracı için ayrı beyan
📄 BEYAN GEREKLİLİKLERİ
🔢 Zorunlu Bilgiler
- Transit beyanında asgari TARİFE ALT POZİSYONUNUN (6'lı) yazılması ZORUNLUDUR
- TAŞIYICI bilgisinin kaydedilmesi ZORUNLUDUR
- Ortak transit rejiminde yabancı taşıyıcıların EORI numarası bulunmalı
- Ülkemizde yerleşik taşıyıcılar için EORI numarası ve vergi numarası eşleştirilmesi yapılmış olmalı
📋 SUNULACAK BELGELER
| Belge | Açıklama |
|---|---|
| TRANSİT REFAKAT BELGESİ ÇIKTISI | LRN bilgisini içeren |
| FATURA | Transitinde teminat aranan eşya için zorunlu |
| TAŞIMA BELGESİ | Kargo manifestosu, konşimento vb. |
| DİĞER BELGELER | İlgili mevzuatına göre gereken |
🚚 TRANSİT TAŞIMA TÜRLERİ
| Taşıma Türü | Belge/Sistem |
|---|---|
| 1. TIR KARNESİ | Uluslararası TIR sistemi |
| 2. ATA KARNESİ | Numune ve profesyonel ekipman |
| 3. FORM 302 | Özel form sistemi |
| 4. POSTA YOLUYLA | Posta idaresi sistemi |
| 5. TRANSİT REJİMİ BEYANI | T1 – T2 – TR |
| 6. BÜYÜK KONTEYNERLER | TR Transfer Notu |
| 7. HAVAYOLU ve DENİZYOLU | Eşya Manifestosu |
| 8. DEMİRYOLU | CIM Taşıma Belgesi |
🛡️ 3. TEMİNAT HÜKÜMLERİ Aç/Kapa
🛡️ TEMİNAT ZORUNLULUĞU
⚠️ TEMEL KURAL
Transit eşyası için tahakkuk edebilecek vergilerin ödenmesini sağlamak üzere TEMİNAT verilmesi ZORUNLUDUR.
📋 Teminat Türleri
- BİREYSEL TEMİNAT: Tek bir transit işlemini kapsar (Hareket gümrük idaresine)
- KAPSAMLI TEMİNAT: Birden fazla işlemi kapsar (Gümrük ve Dış ticaret Bölge müdürlüğüne)
- BİRLİKTE KULLANIM: Bireysel ve kapsamlı teminat türleri birlikte kullanılabilir
✅ TEMİNAT ARANMAYAN TAŞIMALAR
| Taşıma Türü | Teminat Durumu |
|---|---|
| 1. HAVAYOLUYLA | Teminat aranmaz |
| 2. BORU HATTIYLA | Teminat aranmaz |
| 3. DENİZYOLUYLA | Teminat aranmaz |
| 4. DEMİRYOLUYLA | Teminat aranmaz (Basitleştirilmiş usulde) |
🏦 KEFİL VE TEMİNAT KURALLARI
👤 Kefil Şartları
- Türkiye'de yerleşik, teminat mektubu vermeye yetkili banka ve finans kuruluşları
- Kefil ve rejim hak sahibi AYNI KİŞİ OLAMAZ
- Ana firma-bağlı firma ilişkisi varsa, bağlı firmanın, ana firmadan ayrı bir tüzel kişiliği olmalıdır
⏰ Önemli Süreler
| Konu | Süre |
|---|---|
| Kapsamlı teminat süresi | 5 YIL |
| Teminat mektubu kabul sonrası iade | 6 AY geçmedikçe talep edilemez |
| Ortak transit GRN iade | 10 AY geçmesi gerekir |
| Kefil bildirim süresi | EN GEÇ 10 GÜN |
📊 KAPSAMLI TEMİNATTA İNDİRİM VE VAZGEÇME
| Düzey | Süre | Transit Sayısı | Ceza Limitleri | Avantaj |
|---|---|---|---|---|
| 2. Düzey | 1 YIL | 500 Transit | Vergi kaybı <%2, Usulsüzlük <%5, 235/5 <%1 | %50 teminat |
| 3. Düzey | 2 YIL | 1.000 Transit | Usulsüzlük <%4, 235/5 <%0,75 | %30 teminat |
| 4. Düzey | 3 YIL | 2.000 Transit | Usulsüzlük <%3, 235/5 <%0,5 | Vazgeçme mümkün |
• TGB'de yerleşik olmak
• Ödenmemiş vergi/ceza/faiz borcu bulunmaması
• Kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunmaması
⚡ 4. BASİTLEŞTİRMELER Aç/Kapa
⚡ BAKANLIK YETKİLERİ
BAKANLIK, aşağıdaki basitleştirmelere izin verebilir:
| Basitleştirme Türü | Açıklama |
|---|---|
| Kapsamlı teminat/vazgeçme | Teminat indirimi veya tamamen vazgeçme |
| İzinli gönderici yetkisi | Gönderici yetkilendirmesi |
| Özel tipte mühür kullanımı | Farklı mühür türleri |
| İzinli alıcı statüsü | Alıcı yetkilendirmesi |
| Belirli taşıma şekillerine özgü | Demiryolu, havayolu, denizyolu, boru hattı |
📋 BASİTLEŞTİRME İÇİN GENEL KOŞULLAR (MD 230)
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Yerleşiklik | TGB'de yerleşik olmak |
| Temiz Sicil | Yetkili kişilerin KESİNLEŞMİŞ MAHKÛMİYET kararı bulunmamak |
| Mali Durum | Ödenmemiş Vergi, Ceza, Faiz, borcu BULUNMAMAK |
| Deneyim | 500 Transit beyanı (Tır karnesi dahil) eşyayı transit etmek |
| Ceza Limitleri | Beyanname sayısının %2'sini aşan VERGİ KAYBI cezası olmamak Beyanname sayısının %5'ini aşan USULSÜZLÜK cezası olmamak |
✈️ HAVAYOLU BASİTLEŞTİRME (GY 237)
📋 Özel Şartlar
- TGB'de en az İKİ (2) YILDIR yerleşik olması
- Başkası adına ve namına hareket etmemesi
- Düzenli olarak transit işlemleri yapması
- Yetkili kişilerin KESİNLEŞMİŞ ceza veya mahkûmiyet kararının bulunmaması
🛢️ BORU HATTI BASİTLEŞTİRME (GY 238)
📋 Uygulama Yerleri
Boru hattıyla transit rejimi hükümleri:
- Boru hattıyla TGB'ye GELEN eşya için TGB'ye GİRİŞTE uygulanır
- TGB'de BULUNAN eşyanın BORU HATTINA GİRİŞİNDE uygulanır
🚨 5. BEYANA AYKIRILIK DURUMLARI (GY 239-243) Aç/Kapa
📉 ULUSAL TRANSİT - EKSİKLİK DURUMU (GY 239/1-A)
Varış Gümrük İdaresinde eşya beyanda belirtilen cinsine uygun ancak, EKSİK çıkması:
📋 İSPAT SÜRECİ
- Hareket Gümrüğüne uyuşmazlık bildirilir
- 28 GÜN içinde eksikliği ispat et
- 28 GÜN daha uzatılabilir
✅ İSPAT EDİLİRSE
Hareket gümrüğü rejimi İBRA edilir.
❌ İSPAT EDİLMEZ İSE
- Gümrük vergileri ve diğer yükler tahsil edilir
- Gümrük vergilerinin 2 KATI CEZA uygulanır
- Rejim İBRA edilir
💰 ULUSAL TRANSİT - ERKEN ÖDEME (GY 239/1-B)
Varış gümrük idaresinde eşyanın EKSİK çıkması ile ilgili yükümlüsünce eksikliğe ilişkin gümrük vergileri ve diğer yüklerin ÖDENMEK İSTENMESİ:
✅ 3 GÜN İÇİNDE ÖDENMESİ
- Varış gümrük idaresi uyuşmazlığın çözümünün beklenilmediğini hareket gümrük idaresine gönderir
- Hareket gümrük idaresince ilave bilgi ve belge aranmaksızın rejim İBRA edilir
⚠️ 3 GÜN İÇİNDE ÖDENMEMESİ
- Varış gümrük idaresi kontrol sonucunun UYGUN OLMADIĞINI belirtir
- Uyuşmazlığın hareket gümrük idaresince çözüleceğini belirtir
- İşlemler (a) bendine göre yapılır (ispat süreci)
📈 FAZLALIK DURUMU (GY 239/2-A)
Varış Gümrük İdaresinde, eşya beyanda belirtilen cinsine uygun ancak FAZLA çıkması:
📦 İLK İŞLEMLER
- Fazla çıkan eşya geçici depolama yeri veya Antrepoya alınır
- Talep edilmesi halinde, beyana konu diğer eşyanın gümrük işlemlerine devam edilir
✅ YANLIŞ BEYAN İSE
Fazlalığın YANLIŞ BEYAN sebebiyle ortaya çıktığı anlaşılırsa, fazla eşyaya ilişkin rejim beyanında bulunulmasına izin verilir.
⚠️ DİĞER DURUMLAR
28 GÜN + 28 GÜN uzatma ile ispat süreci başlatılır.
İspat edilemezse: Gümrük vergileri kadar ceza + Tasfiye
🔍 BELİRGİN FARKLI CİNS EŞYA (GY 243)
TGB'ye getirilen ve varış gümrüğüne karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, GİRİŞ GÜMRÜĞÜNDE yapılan kontrol veya muayene sonucunda, beyan edilenden BELİRGİN BİR ŞEKİLDE FARKLI CİNSTE OLDUĞUNUN tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın tespiti hâlinde:
⚖️ GK 235/5 CEZALARI
| Durum | Ceza |
|---|---|
| (a) Vergi Farkı Fazla | Farklı çıkan eşyanın gümrük vergileri > beyan edilen eşyanın vergileri → GÜMRÜK VERGİLERİNİN İKİ (2) KATI ceza |
| (b) Farklı Rejim | Farklı çıkan eşyanın ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya tabi olması → GÜMRÜKLENMİŞ DEĞERİN İKİ (2) KATI ceza |
🔍 6. ÖZEL DURUMLAR VE İSTİSNALAR Aç/Kapa
💔 TELEF VEYA KAYIP OLAN EŞYA (GY 228)
✅ TEMEL İLKE
Transit rejimine tabi eşyanın TELEF VEYA KAYBININ KANITLANMASI halinde, GÜMRÜK VERGİLERİ ARANMAZ.
| Durum | Kanıtlama Belgesi | Veren Makam |
|---|---|---|
| Suçüstü Hırsızlık | Hazırlık tahkikatı üzerine Cumhuriyet Savcılığınca verilen belge | Cumhuriyet Savcılığı |
| Doğal Afet vb. | Hasar, telef veya kayıp herkesçe bilinen ve duyulan başka olaylar yüzünden | O yerin en büyük mülki idare amiri |
| Trafik Kazası | Trafik kaza raporuna göre ve en yakın gümrük idaresi tarafından yapılan tespit | Gümrük idare amiri |
🔒 AYNİYET ÖNLEMLERİ (GY 223)
🔐 Genel Kural
Transit rejimi altında taşınan eşyanın ayniyeti GENEL KURAL olarak MÜHÜRLEME ile sağlanır.
⚡ İSTİSNA DURUMLAR
DENİZYOLU ve HAVAYOLU taşımalarında, gümrükçe gerekli görülen hallerin dışında MÜHÜRLEME YAPILMAZ.
🚨 YASAKLAMAYA TABİ EŞYANIN TRANSİTİ (GY 225)
Aşağıdaki eşyaların transitine izin vermeye Bölge müdürlükleri yetkilidir:
- Yasak eşya
- Sahte menşeli eşya
- İthali yasak eşya
🔄 DENİZYOLU TRANSİTİNE ÖZEL HÜKÜMLER
🇹🇷 Türk Limanları Arası
Bir Türk limanından başka bir Türk limanına transit olunacak eşyayı, YALNIZ TÜRK BANDIRALI GEMİLER nakledebilir.
🌍 Yabancı Limanlara Transit
YABANCI LİMANLARA YAPILACAK TRANSİT İSTEKLERİNİN KABULÜ İÇİN, özet beyanda eşyanın gideceği yerin TGB DIŞINDA YABANCI BİR LİMAN olarak gösterilmesi gerekir.
🆘 Kurtarma Durumu
TÜRK BANDIRALI GEMİNİN, kazan, makine veya teknesinde ortaya çıkan bir arıza sebebiyle yoluna devam edememesi halinde, Kurtarma amacıyla, YÜKÜ YABANCI BİR GEMİYE aktarılabilir.
İzmir Limanı → Trabzon Limanı = Sadece Türk gemisi
İzmir Limanı → Odessa Limanı (Ukrayna) = Yabancı gemi olabilir
📮 POSTA YOLUYLA TRANSİT
Mektup postası dışında kalan eşyanın BAŞKA BİR GÜMRÜĞE SEVK edilmek istenilmesi halinde, eşya TRANSİT REJİMİ hükümleri çerçevesinde sevk edilir.
📋 Posta Transit Kuralları
- HER ARAÇ İÇİN AYRI BİR TRANSİT BEYANNAMESİ düzenlenir
- Posta çuvalları mühürlü ise ayrıca TAŞIT ARACI MÜHÜRLENMEZ
- Aynı il içindeki havalimanından Posta İşleme Merkezine POSTA TESLİM BORDROSU ile posta idaresinin sorumluluğu altında sevk mümkün (CN-38 veya CN-41)