Bilgi Edinme Hakkı ve Bağlayıcı Bilgiler
ℹ️ Bilgi Talebi ve Gizlilik (GK Md. 8, GY Md. 30)
1. Bilginin Ücretsizliği
Kişiler, gümrük idarelerinden gümrük mevzuatının uygulanması hakkında bilgi talep edebilirler. Bu bilgiler, talep edene ücretsiz olarak verilir.
⚠️ İstisnai Masraflar
Ancak, eşyanın kimyevi tahlili, ekspertizi veya talep edene geri gönderilmesi gibi nedenlerle yapılan masraflar, talepte bulunan tarafından karşılanır.
2. Bilgilerin Gizliliği ve Memurun Sorumluluğu
Gümrük işlemleriyle görevli memurlar, görevleri dolayısıyla öğrendikleri sırları ve gizli kalması gereken diğer hususları açıklayamaz ve bunları kendilerinin veya üçüncü kişilerin yararına kullanamazlar. Bu yasak, görevden ayrıldıktan sonra da devam eder.
⚖️ Bu yükümlülüğe uymayanlar hakkında Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddelerine göre (muhtelif hapis ve para cezaları) işlem yapılır.
📜 Bağlayıcı Bilgiler (BTB & BMB) (GK Md. 9)
1. Bağlayıcılık Prensibi
Bağlayıcı tarife (BTB) veya bağlayıcı menşe (BMB) bilgisi, gümrük idarelerini, hak sahibine karşı sadece eşyanın tarife pozisyonu veya menşei konusunda bağlar. Bu bağlayıcılık, yalnızca bilginin verildiği tarihten sonra tamamlanacak gümrük işlemleri için geçerlidir.
Kanıtlama Yükümlülüğü
Bilgi alan kişi, beyan edilecek eşyanın, verilen bilgide tanımlanan eşya ile her bakımdan uygun olduğunu kanıtlamak zorundadır.
2. Geçerliliğini Kaybeden Bilginin Kullanımı
Geçerliliğini kaybeden bir bağlayıcı bilgi, hak sahibinin bu bilgiye dayanarak ve bilgi geçerliliğini kaybetmeden önce söz konusu eşyanın alım veya satımı yönünde bağlayıcı bir sözleşme yapmış olması halinde, belirli bir süre daha kullanılabilir. Bu kullanım hakkı sadece hak sahibine aittir.
📋 Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) Detayları
Geçerlilik ve Yetki
Geçerlilik: 6 Yıl
Yetkili Merci: Bakanlık veya yetkilendirilmiş Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri.
Başvuru Esasları
- Sadece bir kalem eşya için yapılır.
- Elektronik veya yazılı form ile başvuru yapılabilir.
- Aynı eşya için birden fazla BTB alınamaz, alınırsa hepsi geçersiz sayılır ve ceza kesilir.
3. Karar Süresi
Karar Süresi: BTB, başvurunun Bölge Müdürlüğünce alındığı tarihten itibaren 3 ay içinde verilir.
❌ BTB Başvurusu Yapılamayacak Eşya
Belirli tarife pozisyonlarındaki (Örn: 27, 28, 29. fasıllar) dökme haldeki ve perakende satılacak ambalajlarda olmayan eşya için BTB başvurusu yapılamaz.
🌍 Bağlayıcı Menşe Bilgisi (BMB) Detayları
Geçerlilik ve Yetki
Geçerlilik: 3 Yıl
Yetkili Merci: Sadece Bakanlık (Gümrükler Genel Müdürlüğü).
Başvuru ve Sonuçlanma
- Sadece bir kalem eşya için yapılır.
- Başvuru, gerekli tüm belgelerle yapılmalıdır.
- İdare, tüm belgeler tamamlandıktan sonra 5 ay içinde kararını bildirir.
✍️ İzahat Talebi
Yükümlüler, gümrük idarelerinden gümrük mevzuatının uygulanması hakkında izahat (açıklama) talep edebilirler. Bu talep, BTB/BMB talebinden farklıdır.
✅ Yanlış İzahat Durumunda Koruma
Gümrük idaresi tarafından yükümlüye yazı ile yanlış izahat verilmiş olması ve yükümlünün belirli şartları taşıması halinde, bu işlem için idari para cezası verilmez ve faiz uygulanmaz.
Önemli Not: İzahat, bir karar niteliği taşımaz ve itiraza konu olmaz.
📊 Karşılaştırmalı Özet Tablo
| Özellik | Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) | Bağlayıcı Menşe Bilgisi (BMB) |
|---|---|---|
| Konusu | Eşyanın tarife pozisyonunu (GTİP) belirler. | Eşyanın menşeini (hangi ülkeye ait olduğunu) belirler. |
| Geçerlilik Süresi | 6 Yıl | 3 Yıl |
| Yetkili Merci | Bakanlık veya Yetkili Bölge Müdürlükleri | Sadece Bakanlık (Gümrükler Genel Md.) |
| Karar Süresi | Başvuru tarihinden itibaren 3 ay içinde. | Tüm belgeler tamamlandıktan sonra 5 ay içinde. |
| Başvuru Kuralı | Tek bir kalem eşya için başvuru yapılır. | |
🎴 Bilgi Kartları
📜 Bağlayıcı Tarife Bilgisi
BTB'nin geçerlilik süresi ne kadardır?
Geçerlilik Süresi:
6 YIL
Veriliş tarihinden itibaren geçerlidir.
GK Madde 9
❓ Soru-Cevap
BTB ve BMB arasındaki temel farklar nelerdir?
BTB eşyanın tarife pozisyonunu (GTİP), BMB ise menşeini (ülkesini) belirler. BTB 6 yıl, BMB 3 yıl geçerlidir. BTB'yi Bölge Müdürlükleri de verebilirken, BMB'yi sadece Gümrükler Genel Müdürlüğü verir.
Aynı eşya için birden fazla BTB alınırsa ne olur?
Kişi adına aynı eşya için düzenlenmiş tüm BTB'ler verildiği tarihten itibaren hükümsüz sayılır ve Gümrük Kanunu 241. maddeye göre ceza uygulanır.
Geçerliliğini kaybeden bir BTB kullanılabilir mi?
Evet, eğer hak sahibi o bilgiye dayanarak bağlayıcı bir alım/satım sözleşmesi yapmışsa, belirli bir süre daha kullanabilir.
Gümrük idaresinin yazılı olarak verdiği yanlış bir izahatın sonuçları nelerdir?
Eğer talep belirli şartları taşıyorsa, yükümlüye bu yanlış izahattan dolayı idari para cezası verilmez ve faiz uygulanmaz.
BTB ve BMB başvuruları kaç kalem eşya için yapılabilir?
Her iki başvuru da sadece "bir kalem eşya" için yapılabilir. Bir kalem eşya, aynı tarife pozisyonu alt açılımında olan ve aynı vergi oranına tabi olan eşyadır.
Bilgi talebinde hangi masraflar talep edenden istenebilir?
Bilgi normalde ücretsizdir. Ancak kimyevi tahlil, ekspertiz veya eşyanın geri gönderilmesi gibi özel masraflar oluşursa, bu masraflar talep edenden karşılanır.
Dökme haldeki eşyalar için BTB başvurusu yapılabilir mi?
Hayır. Yönetmelikte belirtilen belirli fasıllardaki (örn: petrol ürünleri, kimyasallar) perakende ambalajda olmayan dökme eşya için BTB başvurusu yapılamaz.
BMB başvurusunun sonuçlanma süresi nedir?
İdarenin karar verebilmesi için gerekli tüm bilgi ve belgelerin temin edildiği tarihten itibaren en geç 5 ay içinde başvuru sahibine bildirilmesi gerekir.
Gümrük memurunun gizlilik yükümlülüğü ne zaman biter?
Hiçbir zaman. Bu yasak, memurlar görevlerinden ayrıldıktan sonra da ömür boyu devam eder.
Verilen bir izahata itiraz edilebilir mi?
Hayır. İzahat, bir idari karar niteliği taşımadığı için itiraza konu olamaz.
📝 Test
📚 Bilgi Testi
Bu test, Bilgi Edinme ve Bağlayıcı Bilgiler konusundaki bilgilerinizi ölçmek için hazırlanmıştır.